على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3989

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

هيشتن ( hictan ) ف م . پ . فرو گذاشتن و ترك دادن و گذاشتن . و دور گردانيدن . هيشر ( haycar ) ا . ع . نرم و سست و ضعيف . و كنگر دشتنى . و درختى ريگستانى . و كوكنار . هيشلة ( haycalat ) ا . ع . ماده شتر كلانسال فربه . هيشوم ( haycum ) ا . ع . يك قسم درختى . هيشوى ( haycovi ) ا . پ . باج‌گير رومى . و نام كسى كه اجرت گرفته مسافر و مال التجاره را حمل مىكند . هيص ( hays ) ا . ع . درشتى در چيزى . و پخال مرغ . هيص ( hays ) م . ع . هاص الطائر هيصا ( از باب ضرب ) : پيخال انداخت آن مرغ . و هاص عنقه : كوفت گردن آن را . و هاص بالشئ : درشتى نمود بآنچيز . هيصار ( hays r ) ا . ع . شيرى كه درهم شكند شكار خود را . هيصر ( haysar ) ا . ع . شير بيشه . هيصم ( haysam ) ا . ع . شير درهم شكننده شكار . و مرد دلير و توانا . و نوعى از سنك تابان . و نام مردى . هيصمية ( haysamiyyat ) ا . ع . گروهى از كرامية كه اصحاب محمد بن هيصم باشند . هيصور ( haysur ) ا . ع . شير درهم شكننده شكار . هيض ( hayz ) ا . ع . پيخال مرغ . بيمارى به روى بيمارى . هيض ( hayz ) م . ع . هاض العظم هيضا ( از باب صرب ) : شكست آن استخوان را پس از جوش خوردن آن . و هاض الطائر : پيخال انداخت آن مرغ . و هاضنى الشئ : برگردانيد آن چيز بيمارى من را . هيضاء ( hayz ' ) ا . ع . گروه و جماعت . هيضة ( hayzat ) ا . ع . معاودت هم و حزن . و بيمارى پس از بيمارى . و ناگوارد شدن طعام . و به هيضة اى قياء و قيام جميعا : يعنى درو حالت قى و اسهال هر دو مىباشد . هيضل ( hayzal ) ا . ع . گروه مردم با سلاح و لشكر بسيار . هيضلة ( hayzalat ) ا . ع . زن ستبر ميانه سال و يا چهل ساله . و ماده شتر بسيار شير . و ماده شتر ستبر اندام دراز و كلانسال . و مردم سلاح پوشيده . و خروشهاى مردم . هيضمان ( hizam n ) ا . ع . قسمى از ترب . هيضه ( hayze ) ا . پ . مأخوذ از تازى - ناگوارد شدن طعام كه در آن قى و اسهال هر دو همراه باشد . هيط ( hayt ) ا . ع . فرياد . و بدى و شورش و اضطراب . و فلان فى هيط و ميط اى فى صياح و شر . هيط ( hayt ) م . ع . ما زال يهيط هيطا ( از باب ضرب ) : هميشه فرياد مىكند . هيطل ( haytal ) ا . ع . روباه . و گروهى اندك از مردم كه با آنها غزا نمايند . و اسم است مر بلاد ماوراء النهر را . و جنسى از ترك و هندو كه داراى شوكتى باشند . ج : هياطل و هياطلة . هيطلة ( haytalat ) ا . ع . مأخوذ از فارسى - پاتيل مسين . هيع ( hay ' ) م . ع . هاع هيعا و هيعانا و هيوعا ( از باب ضرب و فتح ) : گسترده شد و منبسط گرديد . و هاع الرصاص : گداخته شد ار زيز . و هاعت الابل الماء : خواهش آب نمودند شتران . و هاع فلان : گرسنه گرديد فلان . و هاع زيد : ترسيد و بددل گشت زيد . و هاع عمرو : بستم قى نمود عمرو . و هاع منه : ناليد و تپيد و تنگدل شد از آن . و هاع الرجل هيعا و هيعة ( از باب فتح ) : سخت حريص و آزمند گرديد آن مرد . و نيز هيع و هيعة : روان شدن چيزى كه بر روى زمين ريزند مانند آب و جز آن . هيعان ( haya ' n ) م . ع . هاع هيعا و هيعانا . ر . هيع . هيعة ( hay'at ) ا . ع . آنچه بترساند كسى را از قبيل آواز و خروش و فاحشه و جز آن . و زشتى حرص و آز . و ضعف و سستى . هيعة ( hay'at ) م . ع . هاع هيعا و هيعة . ر . هيع . هيعرة ( hay'arat ) ا . ع . غول و ديو بيابانى . و زن تباهكار . و زن سبك . و خفت و سبكى . هيعرة ( hay'arat ) م . ع . هيعرت المراة هيعرة : قرار و آرام نگرفت آن زن در يك جاى . هيعرون ( hay'arun ) ا . ع . بلا و سختى و داهيه . و زن پير و عجوزهء كلانسال .